અમદાવાદ, 15 ઑક્ટોબર 2026: ઇન્ડોસ્પાઇન હોસ્પિટલે આજે અમદાવાદ મેનેજમેન્ટ એસોસિએશન ખાતે યોજાયેલી પત્રકાર પરિષદમાં કરોડરજ્જુની સંભાળ અંગેના જાગૃતિ અભિયાન #MySpineMyWorld અને તેની વેબસાઇટ myspinemyworld.com નો શુભારંભ કર્યો. એક અનોખી પહેલરૂપે, વેબસાઇટનું લોકાર્પણ ઇન્ડોસ્પાઇન હોસ્પિટલમાં સારવાર મેળવનાર કરોડરજ્જુના દર્દીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યું, જેઓ કરોડરજ્જુની તકલીફ સાથે જીવવું કેવું હોય છે તે જાતે અનુભવી ચૂક્યા છે. આ અભિયાન ઇન્ડોસ્પાઇન હોસ્પિટલના ચીફ સ્પાઇન સર્જન ડૉ. તારક પટેલ અને એનેસ્થેસિયા તથા પેઇન મેનેજમેન્ટ સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉ. રિંકુ પટેલ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું.
ઇન્ડોસ્પાઇન હોસ્પિટલના ચીફ સ્પાઇન સર્જન ડૉ. તારક પટેલે જણાવ્યું: “અમે રોજ એવા યુવા પ્રોફેશનલ્સ, ગૃહિણીઓ અને વિદ્યાર્થીઓને મળીએ છીએ જેઓ મદદ લેતા પહેલાં મહિનાઓ સુધી કમર કે ગરદનના દુખાવા સાથે જીવતા રહ્યા હોય. અમારા પોતાના રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે હવે અમારા દસમાંથી ચારથી વધુ નવા દર્દીઓ 20 થી 45 વર્ષના છે, અને તેમાંથી 94% ની સારવાર હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા વિના થઈ. કરોડરજ્જુની મોટાભાગની તકલીફોમાં ઓપરેશનની જરૂર પડતી નથી. યોગ્ય સમયે યોગ્ય નિદાન થાય તો અમે માત્ર દુખાવાની નહીં, પરંતુ તેના મૂળ કારણની સારવાર કરી શકીએ છીએ. #MySpineMyWorld દ્વારા અમે ઇચ્છીએ છીએ કે લોકો પોતાની કરોડરજ્જુને સમજે, રોજ નાનાં પગલાં ભરે, અને સામાન્ય તકલીફ ગંભીર બને તે પહેલાં ડૉક્ટરને બતાવે.”
ઇન્ડોસ્પાઇન હોસ્પિટલના એનેસ્થેસિયા તથા પેઇન મેનેજમેન્ટ સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉ. રિંકુ પટેલે જણાવ્યું: “ઘણા લોકો દુખાવો સહન કરતા રહે છે અથવા લાંબા સમય સુધી પેઇનકિલર પર આધાર રાખે છે. દુખાવો એક સંકેત છે, અને તેના પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. આ અભિયાન દ્વારા અમે દુખાવાને સુરક્ષિત રીતે નિયંત્રિત કરવા અંગે વ્યવહારુ સલાહ આપીશું અને એવાં ચેતવણીરૂપ લક્ષણો સમજાવીશું, જેમ કે ખાલી ચડવી, નબળાઈ લાગવી કે રાત્રે ઊંઘ ન આવવા દે તેવો દુખાવો, જેમાં વિલંબ કર્યા વિના નિષ્ણાતને બતાવવું જોઈએ.”
આ અભિયાન બેસવાની રીત, હલનચલન અને રોજિંદી ટેવો વિશે ડૉક્ટરો દ્વારા ચકાસાયેલું સરળ માર્ગદર્શન આપે છે, તેમજ કયાં ચેતવણીરૂપ લક્ષણોમાં તરત ડૉક્ટરને બતાવવું જરૂરી છે તે સમજાવે છે.
આ શુભારંભ વર્લ્ડ સ્પાઇન ડે નિમિત્તે કરવામાં આવ્યો છે, જે કરોડરજ્જુના આરોગ્ય, બચાવ અને ગુણવત્તાસભર સારવાર અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા દર વર્ષે 16 ઑક્ટોબરે ઉજવાય છે. વર્લ્ડ ફેડરેશન ઓફ કાયરોપ્રેક્ટિકનું વર્લ્ડ સ્પાઇન ડે 2026 નું અભિયાન “Spine Health for Life” છે, અને #MySpineMyWorld આ સંદેશને ગુજરાત તથા સમગ્ર ભારતમાં આગળ લઈ જશે.
ભારતમાં કમરનો દુખાવો સૌથી સામાન્ય આરોગ્ય સમસ્યાઓમાંની એક છે, અને તે ઘણા લોકો ધારે છે તેના કરતાં ઓછી ઉંમરે અસર કરી રહી છે. વર્ષ 2022 માં WORK જર્નલમાં પ્રકાશિત 97 ભારતીય અભ્યાસોના મેટા-એનાલિસિસ મુજબ, કોઈ પણ સમયે લગભગ દર બેમાંથી એક ભારતીયને કમરનો દુખાવો હોય છે, અને દર ત્રણમાંથી બે લોકોને જીવનમાં ક્યારેક તો તે થાય જ છે, જે વૈશ્વિક આંકડા કરતાં વધુ છે. મહિલાઓ, ગ્રામીણ વિસ્તારના લોકો અને શ્રમિકો સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે.
આ સમસ્યા માત્ર વૃદ્ધાવસ્થા પૂરતી મર્યાદિત નથી. Cureus જર્નલમાં પ્રકાશિત 2025 ના અભ્યાસમાં 18 રાજ્યોના કમરના દુખાવાના 16,866 દર્દીઓમાંથી 43% દર્દીઓ 18 થી 38 વર્ષના હતા અને 68% મહિલાઓ હતી.
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) અનુસાર, વિશ્વભરમાં કમરનો દુખાવો વિકલાંગતાનું સૌથી મોટું એકમાત્ર કારણ છે. 2020 માં વિશ્વના 61.9 કરોડ લોકો તેનાથી પ્રભાવિત હતા, અને 2050 સુધીમાં આ સંખ્યા 84.3 કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જેમાં સૌથી વધુ વધારો એશિયા અને આફ્રિકામાં થવાની શક્યતા છે. સારી વાત એ છે કે મોટાભાગના કમરના દુખાવાને નિયંત્રિત કરી શકાય છે. લગભગ 90% કિસ્સામાં તેની પાછળ કોઈ ચોક્કસ ગંભીર બીમારી હોતી નથી, અને WHO અનુસાર નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ, યોગ્ય વજન, સારી ઊંઘ અને કામના સ્થળે યોગ્ય બેઠક વ્યવસ્થા દુખાવો ફરી થતો અટકાવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
ઇન્ડોસ્પાઇન હોસ્પિટલના પોતાના દર્દીઓના રેકોર્ડ પણ ગુજરાતમાં આ જ બદલાવ દર્શાવે છે. ઑક્ટોબર 2022 થી ઑક્ટોબર 2026 દરમિયાન ઇન્ડોસ્પાઇનમાં આવેલા 8,789 નવા દર્દીઓમાંથી દસમાંથી ચારથી વધુ (41%) દર્દીઓ પહેલી મુલાકાત સમયે 20 થી 45 વર્ષના હતા. તેમનું પ્રમાણ દર વર્ષે વધ્યું છે, 2022–23 માં 35% થી 2025–26 માં 43%, જ્યારે 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના દર્દીઓ નવા દર્દીઓના 23% થી વધીને 30% થયા છે. સારી વાત એ છે કે 20 થી 45 વર્ષના 94% દર્દીઓની સારવાર હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા વિના થઈ. કુલ નવા દર્દીઓમાં 54% મહિલાઓ હતી.
આ બદલાવ ગુજરાતની બદલાતી કાર્યશૈલી અને જીવનશૈલીનું પ્રતિબિંબ છે. માત્ર ગિફ્ટ સિટીમાં જ આજે આશરે 27,000 લોકો કામ કરે છે અને 2030 સુધીમાં એક લાખનું લક્ષ્ય છે, જ્યારે રાજ્યની નીતિઓ આશરે 1.5 લાખ નવી IT અને ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર નોકરીઓનું લક્ષ્ય રાખે છે. રોજ ઓછામાં ઓછા ચાર કલાક કમ્પ્યુટર વાપરતા લોકો પરના ગુજરાતના એક અભ્યાસમાં 53% લોકોએ હાથ, ગરદન કે કમરમાં દુખાવાની ફરિયાદ કરી હતી, અને અમદાવાદની એક હોસ્પિટલના અભ્યાસમાં લાંબો સમય બેસી રહેવું, વારંવાર વાંકા વળવું અને નિયમિત 10 કિલોથી વધુ વજન ઉપાડવું કમર અને ગરદનના દુખાવાનાં મહત્વનાં જોખમી પરિબળો જણાયાં હતાં. NFHS-5 મુજબ ગુજરાતમાં લગભગ દર પાંચમાંથી એક પુખ્ત વ્યક્તિ વધુ વજન કે સ્થૂળતા ધરાવે છે, અને NCRB મુજબ 2024 માં અમદાવાદ શહેરમાં 1,586 માર્ગ અકસ્માતો નોંધાયા હતા જેમાં 1,269 લોકો ઘાયલ થયા હતા, જે યાદ અપાવે છે કે રસ્તા પર થતી કરોડરજ્જુની ઈજાઓ પણ સ્થાનિક ચિંતાનો વિષય છે.
