ભારતનું આધ્યાત્મિક નેતૃત્વ વિશ્વ સ્તરે કેન્દ્રસ્થાને:

વિશ્વ મંચ પર ભારતની ઊંડી થતી આધ્યાત્મિક છાપ અને સંસ્કૃતિગત કૂટનીતિને ચિહ્નિત કરતા ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપે, આદરણીય ભારતીય આધ્યાત્મિક ગુરુ અને હિમાલયન સમર્પણ ધ્યાનના સ્થાપક, પરમ પૂજ્ય શ્રી શિવકૃપાનંદ સ્વામીજીને વિશ્વ ધ્યાન દિવસ સંચાલન સમિતિ (World Meditation Day Governance Committee) ના ઉપાધ્યક્ષ (Vice Chair) અને દક્ષિણ એશિયા ક્ષેત્રના અધ્યક્ષ (Chairperson) તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
આ નિમણૂકની સત્તાવાર જાહેરાત ‘વર્લ્ડ મેડિટેશન ડે એસોસિએશન’ અને ‘વર્લ્ડ મેડિટેશન ફાઉન્ડેશન’ વચ્ચેના સંયુક્ત કરાર દ્વારા કરવામાં આવી હતી. લિક્ટેંસ્ટીનનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા કાર્યકારી અધ્યક્ષ એનરિકો સોમ્મા સહિત વૈશ્વિક હસ્તીઓની સાથે, સ્વામીજી ઉચ્ચ-સ્તરીય આંતરરાષ્ટ્રીય બ્યુરોમાં મુખ્ય પ્રસ્તાવક રાષ્ટ્ર તરીકે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આ ઉચ્ચ-સ્તરીય નિમણૂક વિશ્વ ધ્યાન દિવસ (21 ડિસેમ્બર) ની આંતરરાષ્ટ્રીય ઉજવણી સાથે સુસંગત છે, જે માનવના દૈનિક જીવનમાં માઇન્ડફુલનેસ, આંતરિક સંતુલન અને સામૂહિક ચેતનાને એકીકૃત કરવા માટે વૈશ્વિક બિન-સરકારી ગતિ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી અને બહુપક્ષીય સ્તરે સમર્થિત પહેલ છે. સત્તાવાર વૈશ્વિક મંચ અને ગવર્નન્સ પોર્ટલનું ઔપચારિક અનાવરણ આગામી ‘2nd International Symposium on AI + Meditation’ દરમિયાન થવાનું છે, જે પરંપરાગત હિમાલયન જ્ઞાન અને ઉભરતી સરહદી તકનીકો વચ્ચેના અભૂતપૂર્વ સંગમનું પ્રતીક છે.
ભારતની આધ્યાત્મિક શ્રેષ્ઠતા અને ‘સોફ્ટ પાવર’ની પુનઃપુષ્ટિ ભારત લાંબા સમયથી યોગ, ધ્યાન અને આંતરિક એન્જિનિયરિંગનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસને વિશ્વવ્યાપી અપનાવ્યા પછી, આ નિમણૂક સમગ્ર સુખાકારી અને શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ (વસુધૈવ કુટુમ્બકમ્) માટે વૈશ્વિક માર્ગદર્શક તરીકે ભારતની માન્યતા પ્રાપ્ત ભૂમિકાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
આ વૈશ્વિક સંચાલક મંડળના સુકાન પર સ્વામીજીની નિમણૂક એ બાબતને રેખાંકિત કરે છે કે આધુનિક ખંડિતતા, તણાવની મહામારી, ભૌગોલિક-રાજકીય ઘર્ષણ અને જ્ઞાનાત્મક થાક (cognitive burnout) સામે ઝઝૂમી રહેલી વિશ્વ સંસ્થાઓ દ્વારા અધિકૃત હિમાલયન ધ્યાન પદ્ધતિઓની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે.
“વિશ્વ શાંતિ ક્યારેય કોઈ પુસ્તક કે શસ્ત્રથી આવી શકતી નથી; વિશ્વ શાંતિ માત્ર આંતરિક શાંતિથી જ શરૂ થઈ શકે છે,” પરમ પૂજ્ય શ્રી શિવકૃપાનંદ સ્વામીજીએ જણાવ્યું હતું. “વૈશ્વિક વિખવાદનું મૂળ કારણ માનવ અસ્તિત્વને માત્ર ભૌતિક શરીર તરીકે ઓળખવામાં રહેલું છે, જે ધર્મ, જાતિ અને રાષ્ટ્રીયતાના કૃત્રિમ વિભાગોને જન્મ આપે છે. સાચું ધ્યાન એ આત્મ-સાક્ષાત્કારની આંતરિક યાત્રા છે જ્યાં વ્યક્તિનો પોતાનો આત્મા જ તેનો માર્ગદર્શક બની જાય છે. વ્યક્તિને અંદરથી બદલીને, આપણે સાર્વત્રિક ભાઈચારો અને વૈશ્વિક સંવાદિતા માટે ટકાઉ સ્થાપત્યને પ્રોત્સાહન આપીએ છીએ.”
70+ દેશોમાં પાયાના સ્તરે ત્રણ દાયકાનો અભ્યાસ પરમ પૂજ્ય સ્વામીજીએ હિમાલયમાં અઢાર વર્ષ સુધી કઠોર આધ્યાત્મિક સાધના કરી, જ્યાં તેમણે તપસ્વીઓ અને યોગ ગુરુઓ પાસેથી ગહન અનુભવજન્ય જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું. એકાંતમાં રહેવાને બદલે સમાજમાં પાછા ફરવાનો વિકલ્પ પસંદ કરતા, સ્વામીજીએ 1994 માં હિમાલયન સમર્પણ ધ્યાનની સ્થાપના કરી, અને છેલ્લા ત્રણ દાયકાને 72 થી વધુ દેશોમાં ફેલાયેલા 30 લાખથી (3 million) વધુ સાધકોને સંપૂર્ણપણે મફતમાં ધ્યાન શીખવવા માટે સમર્પિત કર્યા છે.
સ્વામીજીના વૈશ્વિક પ્રભાવના મુખ્ય આયામો નીચે મુજબ છે:
• બહુપક્ષીય અને સંસદીય પહોંચ: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મુખ્યાલય ખાતે આયોજિત કાર્યક્રમો સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય સભાઓને સંબોધિત કરી, અને ભારતીય સંસદ, બ્રિટિશ સંસદ, જર્મન સંસદ, આઇરિશ સંસદ, નેપાળી સંસદ અને શ્રીલંકાની સંસદમાં ધારાશાસ્ત્રીઓ માટે ધ્યાન શિબિરોનું આયોજન કર્યું.
• શૈક્ષણિક અને નેતૃત્વ સંવાદો: યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફોર્ડની સેઇડ બિઝનેસ સ્કૂલ (Saïd Business School) અને યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રિજની વુલ્ફસન કોલેજ (Wolfson College) સહિત ટોચની વૈશ્વિક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની સાથે સાથે ભારતની અગ્રણી સંસ્થાઓ (IITs, IIMs અને VNIT) માં નેતૃત્વ પર પ્રવચનો આપ્યા.
• વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં સંસ્થાકીય એકીકરણ: સંરક્ષણ દળો (ભારતીય સેના, વાયુસેના, નૌકાદળ, અર્ધલશ્કરી દળો અને INS શિવાજી), રાજ્ય પોલીસ દળો, ન્યાયતંત્ર (બોમ્બે હાઈકોર્ટ), અને ISRO, BARC, DRDO, ADA અને RRCAT સહિતના વૈજ્ઞાનિક કેન્દ્રો માટે વિશેષ કાર્યક્રમો હાથ ધર્યા.
• વૈશ્વિક સન્માન: યુકે હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સ (2024) દ્વારા ‘ગ્લોબલ પીસ એન્ડ વેલનેસ એમ્બેસેડર એવોર્ડ’, શ્રીલંકાના સાંસદો (2024) દ્વારા ‘એમ્બેસેડર ફોર ગ્લોબલ પીસ એન્ડ હ્યુમેનિટી’, અને એશિયન મીડિયા ગ્રુપ, યુકે (2026) દ્વારા ‘ગ્લોબલ ચેમ્પિયન ઓફ કોન્શિયસ લીડરશીપ એન્ડ મેડિટેશન’ થી સન્માનિત.
AI સાથે વારસાને જોડવો: AI + મેડિટેશનની બીજી સિમ્પોઝિયમ આ નિમણૂક આંતરિક ચેતના અને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી વચ્ચેના સમયસરના સંવાદનો પણ સંકેત આપે છે. સ્વામીજીના નેતૃત્વ હેઠળ, વિશ્વ ધ્યાન દિવસ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને હાઇપર-કનેક્ટિવિટીના પ્રભુત્વવાળા યુગમાં ધ્યાનને એક આવશ્યક આધાર તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. ચિત્ત (ચેતના) અને સર્વાંગી સુખાકારી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, સમિતિનો હેતુ આધુનિક સમાજને માનસિક સંતુલન અથવા ભાવનાત્મક કેન્દ્ર ગુમાવ્યા વિના ટેકનોલોજીનો લાભ લેવામાં મદદ કરવાનો છે.
ભારત, ઉત્તર અમેરિકા, યુરોપ, આફ્રિકા અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં સ્થાપિત સમર્પિત ધ્યાન સ્થાનો (ધ્યાનસ્થલી) સાથે, સ્વામીજીનો નવો જનાદેશ દક્ષિણ એશિયાઈ ઉપખંડ અને તેની બહાર સંરચિત, સીમા-પાર સુખાકારી માળખાને વેગ આપશે.